خبرگزاری رویترز در گزارشی، با اعلام اینکه آمریکا و ایران به توافق نزدیک شدهاند، نوشت که برخلاف گفتههای برخی مقامها، به نظر میرسد زمان دقیق امضای توافق هنوز کاملا مشخص نیست.
رهبران آمریکا و پاکستان پیشبینی کردهاند که روز یکشنبه یک توافقنامه پایه برای پایان دادن به درگیریها میان ایالات متحده و جمهوری اسلامی ایران امضا خواهد شد، اما تهران درباره زمانبندی این موضوع تردید نشان داده و برخی معترضان در ایران نیز مخالفتشان با این موضوع را اعلام کردهاند.
دونالد ترامپ، رئیسجمهوری آمریکا، روز شنبه در رسانههای اجتماعی نوشت که قرار است تفاهمنامه با ایران روز یکشنبه، یعنی همزمان با تولد ۸۰ سالگی او، امضا شود. شهباز شریف، نخستوزیر پاکستان، نیز گفت دو طرف بر سر یک چارچوب توافق صلح به تفاهم رسیدهاند و اسلامآباد درحال آمادهسازی برای امضای الکترونیکی آن در روز یکشنبه است؛ پس از آن نیز مذاکرات فنی در هفته آینده ادامه خواهد یافت.
اما ایران امضای توافق در روز یکشنبه را تایید نکرده است. اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت خارجه ایران، پیش از انتشار پیام ترامپ هشدار داد که درباره زمان امضا نباید اظهارنظر شود و گفت که ممکن است «در روزهای آینده» انجام شود.
Read More
This section contains relevant reference points, placed in (Inner related node field)
ترامپ همچنین در رسانه اجتماعی تروث سوشال نوشت که پس از امضای تفاهمنامه، تنگه هرمز فورا «برای همه باز خواهد شد».
درحالیکه بمبارانهای آمریکا بهشدت زیرساختهای نظامیـصنعتی ایران را تضعیف کرده و به ارتش این کشور آسیب زده است، کارشناسان میگویند جنگ باعث شده سلطه نیروهای سپاه پاسداران بیش از گذشته تثبیت شود.
ویدیوهای منتشرشده در شبکههای اجتماعی و وبسایتهای خبری ایران نشان میدهد مخالفان توافق در میدانها و مقابل وزارت خارجه در تهران تجمع کردهاند و علیه نمایندگان ایران در مذاکرات شعار میدهند.
این عده با متهمکردن محمدباقر قالیباف، رئیس مجلس شورای اسلامی، و عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران، به دادن «امتیازهای بیش از حد به آمریکا» در مذاکرات، خواستار استعفای آنها شدند. حامیان حکومت شعار «قالیباف، عراقچی، پس خون رهبرم چی؟» و «مرگ بر سازشگر» سر دادند.
آنطور که چند منبع درمورد پیشنویس تفاهم به رویترز گفتهاند، آمریکا میلیاردها دلار از داراییهای مسدودشده ایران را آزاد و تحریمهای نفتی را لغو خواهد کرد و در مقابل، ایران تنگه هرمز را باز میکند.
خبرگزاری حکومتی فارس به نقل از بقایی گزارش داد که آزادسازی داراییهای مسدودشده ایران بخش جداییناپذیر توافق است و همچنین ایران باید برای خدماتش در تنگه هرمز هزینه دریافت کند. او همچنین گفت پایگاههای نظامی خارجی در منطقه باید برچیده شوند، هرچند جزئیاتی در این مورد ارائه نشده است.
به گزارش رویترز، پس از این توافق اولیه، برنامه هستهای ایران طی یک دوره ۶۰ روزه مذاکرات بررسی خواهد شد. یک مقام آمریکایی گفت این توافق در نهایت به برچیدن برنامه هستهای ایران منجر خواهد شد و ذخایر اورانیوم غنیشده با درجه بالا نیز نابود و از ایران خارج خواهند شد.
از سوی دیگر، محمود نبویان، نایبرئیس کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس شورای اسلامی، در گفتگو با خبرگزاری دانشجو با انتقاد از توافق احتمالی پیش رو با آمریکا گفت: «براساس متن این توافق، جمهوری اسلامی ایران و ایالات متحده توافق کردهاند تا زمان دستیابی به یک معاهده نهایی که زمانش هم مشخص نیست، وضعیت موجود را حفظ کنند. این یعنی ایران وضع موجود در برنامه هستهای خود را حفظ کرده و حق هیچگونه تولید و بازسازی را نخواهد داشت، اما درمقابل، آمریکا تحریمهای موجود و حضور نیروهای نظامیاش در منطقه را حفظ میکند و تنها متعهد شده که تحریم جدیدی وضع نکند.»
او در ادامه انتقادهایش افزود: «متن این توافقنامه نشان میدهد که هیچ تحریمی بهطور کامل لغو نخواهد شد، بلکه وزارت خزانهداری آمریکا صرفا اسقاطیهها یا همان تعلیقهای مشروط و موقت ۱۲۰ یا ۱۸۰ روزه را برای صادرات نفت خام و محصولات پتروشیمی صادر میکند که ترامپ هر زمان بخواهد میتواند آنها را تمدید نکند. ما نگرانیم که این توافق نیز مانند برجام به کلاهبرداری جدیدی تبدیل شود که ما نفت خود را بفروشیم اما به دلیل عدم لغو تحریمهای بانکی، توانایی بازگرداندن ارز و پول آن را به کشور نداشته باشیم.»
با این حال محمدمهدی میرباقری، عضو مجلس خبرگان رهبری، با انتشار پیامی در شبکه اجتماعی ایکس، ضمن دفاع از روند گفتگوهای جاری میان تهران و واشنگتن، خواستار حفظ آرامش جامعه شد و گفت: «مطمئن باشید مذاکرات جاری، ضعیف پیش نخواهد رفت و من چندان نگران این نیستم که اتفاق فاجعهآمیزی بیفتد؛ چرا که رهبر انقلاب نظارت جدی دارند، تذکرات جدی میدهند و صحنه را کاملا کنترل میکنند.»
او با تاکید بر اینکه تیم مذاکرهکننده کنونی با تیمهای قبلی متفاوت است، افزود: «اینکه خیال کنیم در نهایت یک خروجی خیلی بد از این گفتگوها درمیآید، من چنین گمانی ندارم؛ ممکن است نتیجه عالی نباشد، ولی ضعيف هم نخواهد بود، بنابراین پمپاژ اضطراب نکنید و این استرس را به مردم منتقل نسازید.»
این تفاهمنامه مخالفانی در اسرائيل هم دارد. یائیر لاپید، رهبر حزب مخالف دولت اسرائیل، روز شنبه در آستانه امضای توافق میان واشنگتن و تهران، با انتشار پیامی در ایکس نوشت: «توافقی که درحال شکلگیری است، هیچ یک از اهداف جنگی اسرائیل را محقق نمیکند. رژیم ایران پابرجا مانده، برنامه موشکی آن سر جای خود است و این کشور میتواند برنامه هستهایاش را بازسازی کند.»
لاپید با حمله شدید به نخستوزیر اسرائیل افزود: «این یک شکست مطلق برای نتانیاهو است که در این مسیر ما را به کشوری تبدیل کرده است که درباره امنیت ملیاش دستورالعمل دریافت میکند. هیچ نشست مطبوعاتی، موجسواری رسانهای یا ویدیوی ساختهشده با هوش مصنوعی نمیتواند این شکست را پنهان کند. دولت بعدی وظیفهای تاریخی خواهد داشت تا آسیبهای ناشی از ناتوانی نتانیاهو در تبدیل دستاوردهای نظامی به موفقیتهای راهبردی را ترمیم کند.»
یک منبع ارشد دیپلماتیک نیز در گفتگو با روزنامه اسرائیل هیوم اعلام کرد که درصورت امضای هرگونه توافقی میان واشنگتن و تهران برای پایاندادن به جنگ، اسرائیل ملزم به پذیرش آن نخواهد بود و حق دفاع از خود در برابر تهدیدها را کاملا محفوظ میداند.
این منبع مطلع با اشاره به اینکه رفتار و اقدامات نظامی تلآویو در دوران جدید باید در هماهنگی کامل با ایالات متحده باشد، اعلام کرد دونالد ترامپ در گفتگو با بنیامین نتانیاهو به او اطمینان داده است که دغدغههای اصلی اسرائیل، یعنی برنامه هستهای، پروژه موشکی و حمایت از گروههای نیابتی بهویژه حزبالله لبنان، بهطور کامل در این توافق حلوفصل میشوند، در غیر این صورت هیچ توافقنامهای امضا نخواهد شد.
بر اساس این گزارش، درمورد لبنان نیز قواعد آتشبس قبلی همچنان پابرجا است و اسرائیل اجازه دارد در صورت بروز هرگونه تهدید فوری دست به حمله بزند، هرچند تلآویو ناچار است در طول مذاکرات، برای جلوگیری از ایجاد بحران در روند گفتگوها، احتیاط بیشتری به خرج دهد.
